Το συγκεκριμένο άρθρο που βρίσκεται εδώ , είναι παρμένο από το άρθρο του Π. Γιαννουλάκη «Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και το αρχαίο ελληνικό καταστημένο» (Περιοδικό Strange, τ. 63).

Ξενοφάνης

Ο Πρόκλος αναφέρει ότι ο Ξενοφάνης είχε γράψει μεγάλο ποίημα με τον τίτλο Σίλλοι, στο οποίο κατέκρινε σθεναρά τους ποιητές και τους φιλόσοφους, για τον δογματισμό τους, τη μισαλλοδοξία τους, τον εγωισμό τους, τις αντιφάσεις τους.

Ας δούμε λοιπόν τι γράφει ο Πρόκλος ακριβώς. Αντιγράφω από τα άπαντα του Πρόκλου (Κάκτος), τ. 39, Υπόμνημα στο «Έργα και Ημέραι» του Ησιόδου. «…και ο Ξενοφάνης λόγω κάποιας εμπάθειάς του (κείμενο: μικροψυχίαν) εναντίον των φιλοσόφων και ποιητών της εποχής του συνέθεσε απρεπείς Σίλλους (κείμενο: Σίλλους ατόπους) εναντίον όλων των φιλοσόφων κα ποιητών. Αλλά ο αληθινά καλλιεργημένος Ησίοδος (κείμενο: τον όντως μουσικόν Ησίοδον) δεν έπαθε τίποτα τέτοιο· γιατί δεν είναι χαρακτηριστικό καλλιεργημένου ανθρώπου να έχει μοχθηρία (κείμενο: μελαγχολάν)» (σ. 175).

Παρατηρούμε ότι εδώ -όπως και σχεδόν σε όλες τις αναφορές-, ο Π. Γιαννουλάκης που οι απολογητές διάλεξαν ως πηγή τους, ξεφεύγει από την ακρίβεια με αποτέλεσμα να γίνεται αναξιόπιστος. Πουθενά ο Πρόκλος δεν λέει ότι ο Ξενοφάνης κατέκρινε τον δογματισμό, την μισαλλοδοξία, τον εγωισμό, και τις αντιφάσεις των ποιητών και φιλοσόφων. Γιατί αυτό θα είχε κάποια πρακτική αξία, εφόσον θα ήταν ένας τρόπος αξιολόγησης και γόνιμης κριτικής. Ο σιλλός όμως είναι το σατυρικό ποίημα, και ο Πρόκλος του προσάπτει μικροψυχία και ως προς το περιεχόμενό τους, ατοπία. Δηλαδή αυτά που έγραψε στους σιλλούς δεν έχουν τόπο, δεν στέκουν, δεν είναι ορθά. Απεναντίας τιμά τον Ησίοδο χαρακτηρίζοντάς τον «μουσικό», δηλαδή άνθρωπο εμπνευσμένο από τις Μούσες. Με αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζει σε αυτόν το απολλώνιο πνεύμα, εφόσον ο Μουσαγέτης είναι ο ίδιος ο Απόλλων. Διότι, αν και ο Ησίοδος αδικήθηκε από τον αδελφό του τον Πέρση, δεν έριξε χολή αλλά έδωσε σε αυτόν (και σε μας) προτροπές και συμβουλές προς την αρετή, όπως γράφει ο Πρόκλος στη συνέχεια του υπομνήματός του …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος…

Το συγκεκριμένο άρθρο που βρίσκεται εδώ, είναι παρμένο από το άρθρο του Π. Γιαννουλάκη «Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και το αρχαίο ελληνικό καταστημένο» (Περιοδικό Strange, τ. 63). Οι θέσεις του αρθρογράφου και συγγραφέα αρκετών βιβλίων, συνοψίζονται στα εξής:

1. Ότι η εικόνα που έχουμε σήμερα περί ενότητος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας-επιστήμης με τη μυθολογία-θρησκεία, είναι «μία ψευδή εικόνα της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας».
2. Ότι υπήρχε διάσταση μεταξύ της αρχαίας ελληνικής θρησκείας και «οι περισσότεροι από τους φιλόσοφους κυνηγήθηκαν από τα ιερατεία».
3. Ότι υπήρχε στην αρχαία Ελλάδα «ιερά εξέταση που ήταν το ίδιο στυγνή και παράλογη όσο και η χριστιανική».
4. Ότι οι φιλόσοφοι «δήλωναν ότι υπάρχει ένας θεός και όχι πολλοί, ο Θεός του Σύμπαντος, το Ένα πίσω από τα πάντα».
5. Ότι «η φιλοσοφία ούτε γεννήθηκε στην Αθήνα ούτε πέθανε στην Αθήνα. […] Οι περισσότεροι φιλόσοφοι ταξίδεψαν σε όλον τον αρχαίο κόσμο, συλλέγοντας τις γνώσεις τους από παντού, και επέστρεφαν για να διδάξουν τους Έλληνες με τα συμπεράσματα τους, τις γνώσεις και τις εμπνεύσεις που αποκόμισαν από τις έρευνες, τις θεωρίες και τις εξερευνήσεις τους».
6. Θέλοντας να δείξει τη διάσταση μεταξύ των φιλοσόφων και των υπολοίπων ανθρώπων ισχυρίζεται ότι οι πρώτοι «ήταν αληθινοί άνθρωποι, ενώ όλοι γύρω τους ήταν ανθρωπάρια. Δεν συνέθεσαν το έργο τους βάσει κάποιου επίσημου ελληνικού πολιτισμού».
7. Ότι, «Η ελληνική φιλοσοφία δεν υπήρχε πριν το 600 π.Χ. και τελείωσε ανεπιστρεπτί γύρω στον 4ο αιώνα μ.Χ. (αναμιγμένη με τη ρωμαϊκή φιλοσοφία). Αυτά ήταν τα χίλια χρόνια της φιλοσοφίας».

Σύντομες ισάριθμες απαντήσεις στα παραπάνω …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος…

(Τα στοιχεία που αντικρούονται λαμβάνονται από εδώ).

Σ’ αυτό το μέρος, θα εξεταστούν οι αναφορές των νεο-απολογητών στον Πλάτωνα, τους σοφιστές, τον Σωκράτη, τον Πρωταγόρα, τον Ξενοφάνη, τον Εμπεδοκλή, και τον Ευριπίδη.

Πλάτων

-Όταν ο Πλάτωνας γράφει (Πολιτεία 379a) «Δεν πρέπει να δώσουμε πίστη στον Όμηρο, ούτε σε κανένα άλλο ποιητή όταν ανόητα ξεστομίζει αυτή τη βλαστήμια για τους θεούς, πως τάχα υπάρχουν δύο πιθάρια στου Δία το κατώφλι γεμάτα το ένα με καλές, και το άλλο με κακές μοίρες (Ιλιάδα Ω 527)», και (Πολιτεία 380c) «Να μη δώσουμε άδεια ποτέ σε κανέναν ούτε σε νέους ούτε σε γέρους, ούτε να λέγουν ούτε να ακούν τέτοιους λόγους είτε με στίχους είτε χωρίς στίχους», και (Πολιτεία 383c) «όταν κανείς ποιητής μας λέει τέτοια για τους θεούς, θα του γυρίσουμε τις πλάτες και δε θα του δώσουμε τα ψαλτικά του, ούτε και στους δασκάλους θα επιτρέψουμε να τα μεταχειρίζονται για την ανατροφή των παιδιών», και (Πολιτεία 607b) «από παλαιά χρόνια υπάρχει μια διένεξη ανάμεσα στην ποίηση και στη φιλοσοφία», μήπως τα έργα του δεν είναι προϊόν του ελληνικού πνεύματος και πολιτισμού; («πάσα μεν η ποίησις του Ομήρου αρετής εστιν έπαινος και πάντα αυτώ προς τούτο φέρει» ΜΕΓΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ) (Πηγές: Πλάτωνας, Πολιτεία 379a, 383a)

Τα αποσπάσματα που παρουσιάζουν είναι αποκομμένα όχι μόνο από τη συνάφεια του υπολοίπου κειμένου της «Πολιτείας», αλλά και από το υπόλοιπο πλατωνικό έργο, και δίνουν εσκεμμένα την πεπλανημένη εντύπωση ότι ο Πλάτων φέρεται ενάντια στον Όμηρο. Ας τα βάλουμε όμως σε μια σειρά και τάξη για να καταλάβουμε τί ακριβώς συμβαίνει …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος…

(Τα στοιχεία που αντικρούονται λαμβάνονται από εδώ).

Η κεντρική ιδέα του άρθρου των νεο-απολογητών είναι να δείξουν ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός (τον οποίο εδώ εκθειάζουν, ενώ σε άλλα άρθρα τους προσπαθούν να τον αμαυρώνουν -η πασίγνωστη χριστιανική διγλωσσία), δεν έχει καμία σχέση με την αρχαία ελληνική θρησκεία. Ότι δήθεν οι φιλόσοφοι και οι πνευματικοί άνθρωποι της εποχής την αρνήθηκαν και την κατέκριναν, βάζοντας τις βάσεις για την μετέπειτα… «αποδοχή» του χριστιανισμού από τους Έλληνες. Για αυτό και ο τίτλος του άρθρου τους στο οποίο απαντώ τον τιτλοφορούν ως «Τί έλεγαν οι φιλόσοφοι για την πίστη». Συλλέγουν λοιπόν μεμονωμένες περιπτώσεις φιλοσόφων, αγνοώντας επιδεικτικά όλες τις άλλες, και προσπαθούν να πείσουν ότι τάχα τα προοδευτικά πνεύματα τα έβαλαν με την οπισθοδρομική ελληνική θρησκεία. Στην συντριπτική τους πλειοψηφία οι παρουσιαζόμενες αναφορές είναι αποκομμένες από το γενικότερο πλαίσιο, και ως εκ τούτου παραποιημένες και παρερμηνευμένες. Οι τακτικές γνωστές· αποκρύψεις, παραχαράξεις, πλαστογράφηση των ελληνικών πραγμάτων. Αυτά τα είδαμε αλλού αλλά και θα τα δούμε παρακάτω στην πράξη. Διότι αρέσκομαι να αποδεικνύω αυτά που λέω.

Η θρησκεία τότε δεν ήταν όπως είναι σήμερα. Δεν περιορίζονταν μόνο σε θέματα πίστης, αλλά διαπότιζε και διαπερνούσε με τρόπο θετικό κάθε πτυχή του κοινωνικού/πολιτικού/πολιτιστικού βίου της καθημερινότητας των Ελλήνων. Η λατρεία υπήρχε σε καθημερινή βάση, είτε δημόσια είτε κατ’ οίκον (για παράδειγμα στη θεά Εστία). Οι θεοί εφορεύουν σε όλες τις πτυχές του βίου, από τη γέννηση έως τον θάνατο. Το μαντείο των Δελφών επηρεάζει πολιτικές αποφάσεις και δίνει συμβουλές για το που θα δημιουργηθούν νέες αποικίες και που θα οικοδομηθούν τα ιερά. Η μυθολογική παράδοση είναι πηγή έμπνευσης για την ποίηση, τα γράμματα, το θέατρο, τη γλυπτική, την αρχιτεκτονική. Η αρχαία ελληνική θρησκεία διαμόρφωσε τις έννοιες της ευσέβειας, της ύβρεως, του μέτρου, της δικαιοσύνης. Πάνω σε αυτές τις αξίες φιλοσόφησαν οι μεγαλύτεροι διανοητές. Τα Δελφικά παραγγέλματα αποτελούν απόδειξη της σύνδεσης της θρησκείας με την φιλοσοφία. Η νομοθεσία επίσης διαπνέονταν από τις ίδιες αρχές. Αρκεί κανείς να διαβάσει τους νόμους του Σόλωνος, ενός από τους σοφούς της αρχαιότητος. Δεν υπήρχε η διάκριση κοσμικού-θρησκευτικού. Όλα ήταν εναρμονισμένα μεταξύ τους.

Ο φιλοσοφικός μύθος λειτουργούσε ως τρόπος κατανόησης του κόσμου και των αξιών. Ο ιερατικός μύθος ως τρόπος συγκάλυψης θείων αληθειών που ο αμύητος δεν ήταν ακόμα σε θέση να συνειδητοποιήσει. Οι θρησκευτικές εορτές περιελάμβαναν μουσικούς και αθλητικούς αγώνες. Τα θρησκευτικά Μυστήρια, όπως τα Ελευσίνια, επηρέαζαν τη σκέψη για το τι είναι ψυχή, και τα σχετικά με τον κύκλου του βίου (γέννηση-θάνατος-παλιγγενεσία). Η γλυπτική τέχνη, η αγγειοπλαστική, λαμβάνουν την θεματολογία τους από τον θρησκευτικό μύθο. Οι πόλεις κράτη είχαν καθένα τους έναν προστάτη θεό. Οι θρησκευτικές γιορτές ενίσχυαν την κοινωνική συνοχή και ενότητα των πολιτών. Η κατασκευή των ναών πέρα από τη θρησκευτική χρήση, αποτελούν μνημεία πολιτισμού, ομορφιάς, και δημιουργίας. Ουδέποτε η αρχαία ελληνική θρησκεία λειτούργησε ως τροχοπέδη της γνώσης και της επιστήμης.

Και όμως υπάρχουν άνθρωποι που όχι μόνο δεν παραδέχονται το ρόλο της ελληνικής θρησκείας, αλλά επιπλέον την καταπολεμούν μόνο και μόνο επειδή είναι διαφορετική από τη δική τους, χωρίς να αναγνωρίζουν καμία επιρροή της στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Γιατί στην πραγματικότητα, ούτε αυτόν εκτιμούν. Σήμερα, επί χριστιανικής εποχής, έχουμε τα ίδια; Σε τί επίπεδο βρισκόμαστε; Ας απαντήσει ο καθένας στον εαυτό του.

Ας περάσουμε στο πρώτο μέρος της εξέτασης των παρουσιαζόμενων αναφορών (Διογένης ο Κυνικός, Επίκουρος, Ηράκλειτος, Αριστοτέλης).

Διογένης ο Κυνικός
Παραθέτουν …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος…

Σε αυτό το άρθρο θα ασχοληθούμε με όσα ισχυρίζονται οι νεο-απολογητές περί διωγμού των φιλοσόφων από το πολυθεϊστικό ιερατείο της αρχαίας Ελλάδος. Παρουσιάζουν λοιπόν διάφορα αποσπάσματα από αρχαία κείμενα για να στηρίξουν τον ισχυρισμό τους.

Εδώ θα εξεταστούν μια προς μία όλες οι παρουσιαζόμενες περιπτώσεις, και θα τις συγκρίνουμε με όσα συνέβαιναν στο θεοκρατικό χριστιανικό Βυζάντιο.

Θα εξεταστεί δηλαδή, αν οι διωγμοί κατά των φιλοσόφων οφείλονται στον «σκοταδισμό» της ελληνικής θρησκείας που το ιερατείο ήθελε να επιβάλλει, ή αν σχετίζονται με άλλους λόγους. Αν αυτά ήταν μεμονωμένες αντεκδικήσεις ή κάτι οργανωμένο και συστηματικό που σκόπευε να εξαφανίσει όλες τις άλλες φωνές ώστε να ακούγεται μόνο η «εξ αποκαλύψεως» αλήθεια.

Πριν προχωρήσουμε στην απάντηση, καλό θα ήταν να δούμε από τις πηγές ότι η ίδια η χριστιανική Εκκλησία, της οποίας οι νεο-απολογητές είναι υπερασπιστές, επεδίωκε την επιβολή σε αγαστή συνεργασία με την κρατική εξουσία.

Παραθέτονται εδώ κάποια στοιχεία ενδεικτικά …
Ανάγνωση ολόκληρου του θέματος…